Dziurawiec zwyczajny- „nadzwyczajny” antydepresant w kosmetyce

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) to roślina o szerokim spectrum działania. Używana wewnętrznie uspokaja i łagodzi objawy depresji. Stosowany zewnętrzne pomaga w chorobach skórnych takich jak łuszczyca czy AZS.

Ziele świętojańskie jak zwykła nazywać go ludność, ze względu na okres kwitnienie przypadający w dniu świętego Jana, jest wieloletnią rośliną zielną. Osiąga do 60cm wysokości, rozgałęziony na szczycie pęd posiada złotożółte kwiaty o 5 płatkach. Zawiera gruczoły na brzegach kwiatów, które po zgnieceniu wydzielają ciemnoczerwony olejek.

W skład rośliny wchodzą takie związki jak: hiperycyna, pseudohiperycyna, kwas askorbinowy, fitosterole, glikozydy,  flawonoidy, (rutyna, kwercytyna), bioflawonoidy, hiperforynę, olejki eteryczne, kwasy feonowe, garbniki czy cholina.

kwiaty dziurawca zwyczajnego
Dziurawiec w leczeniu zewnętrznym oraz pielęgnacji skóry.

Wyciągi z ziela dziurawca przyspieszają gojenie się ran. Uzasadnia to jego działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Stymuluje produkcje kolagenu oraz różnicowanie keratynocytów. Oleje i inne preparaty zawierające hiperforyny, hiperycyny lub ich pochodne są wykorzystywane do leczenia zadrapań, otarć, oparzeń i owrzodzeń.

Dobroczynne działanie ziela świętojańskiego zostały zauważone przy możliwości leczenia atopowego zapalenia skóry. Mimo iż może się to wiązać z reakcja alergiczną pacjentów zdecydowano się na przeprowadzeniu w tym kierunku badań. Użyto do tego kremu zawierającego 1,5% hiperforyny oraz placebo (kremu o tym samym składzie, nie zawierającego wyciągu z dziurawca). Poprawienie jakości skóry pojawiło się w obu przypadkach, jednakże użycie kremu zawierającego wyciągi z dziurawca dawały znacząco lepsze wyniki. W przypadku leczenia łuszczycy wykonano podobne badania z zastosowaniem maści z wyciągiem z dziurawca oraz placebo. Przy ocenie PASI(skali oceny nasilenia łuszczycy) 3 oceniane czynniki ( rumień, łuszczenie się i grubość) były znacząco obniżone w przypadku maści z dodatkiem wyciągów z dziurawca.

Olejowe macerat z ziela dziurawca były wykorzystywane w  kremach O/W (olej w wodzie) w badaniach nad działaniem Hiperforyny w pielęgnacji skóry. Zawierały 15% maceratu (na oleju słonecznikowym, palmowym oraz oliwy). Wyniki badań potwierdziły działanie przeciwzapalne kremu, zwiększenie nawodnienia skóry oraz działanie przeciwutleniające (zmiatające wolne rodniki).

Dziurawiec zwyczajny wykazuje fototoksyczność przy zastosowaniu preparatów roślinnych i ekspozycji na promieniowanie UV. Zespół Schemppa w 2000r. przeprowadził badania, które dowiodły nieznaczną fototoksyczność wyciągów olejowych poprzez naświetlanie miejsca z aplikowaną substancja przez długość fali 290 nm  do 2500 nm. Po 24 godzinach wystąpił rumień po zastosowaniu maceratów, natomiast maść z hiperycyną oraz ekspozycja po spożyciu doustnym niewielkich dawek nie pokazała zmian rumieniowych. Właściwości fototoksyczne ziela świętojańskiego mogą być wykorzystywane w leczeniu nowotworów skóry, łuszczycy czy wyprysków.

macerat z dziurawca zwyczajnego

Tutaj znajdziecie przepis na macerat z dziurawca.

Dziurawiec zwyczajny w leczeniu wewnętrznym

Hiperycyna-substancja o czerwonej barwie występująca w zielu dziurawca wykorzystywana jest również w leczeniu depresji. W badaniach mających potwierdzić jego działanie użyto Skali Depresji Hamiltona. Wykazano, że hiperycyna daje pozytywny wynik badań w porównaniu do placebo, jednakże znacznie słabszy od leków dostępnych na rynku.

 

Hypericin

 

Ponadto w medycynie ludowej stosowano dziurawiec w postaci naparów z wysuszonego surowca. Używany w przypadku rozstrojów układu pokarmowego, wrzodach żołądka i dwunastnicy, zapaleniu jelita grubego. Inne zastosowania to grypa, angina, nerwobóle, bóle głowy

Podsumowanie oraz przeciwwskazania

Ziele dziurawca jest wykorzystywane na szeroką skale w medycynie oraz kosmetologii. Związki zawarte w zielu świętojańskim są użyteczne w pielęgnacji skóry, gojeniu się ran, a nawet w leczeniu przeciwnowotworowym. Poza właściwościami wykorzystywanymi zewnętrznie, warto również zwrócić uwagę na jego właściwości antydepresyjne i leczące objawy zaburzeń układu pokarmowego.

W momencie przyjmowania preparatów zawierających ziele dziurawca, przeciwwskazane jest  nadmierne narażanie się na ekspozycje promieni UV. Kobiety karmiące, oraz w ciąży nie powinny stosować surowca, ze względu na małą ilość badań informującym o wpływie substancji czynnych na płód czy noworodka. Ziele świętojańskie może wchodzić w interakcje z innymi lekami takimi jak: tabletami antykoncepcyjnymi, leki przeciwzakrzepowe, inne środki przeciwdepresyjne oraz dekstrometorfanem.

Warto pamiętać, że zioła pomimo tego, że  występują w naturze, mogą zawierać silne związki chemiczne. W przypadku wątpliwości lub chęci podjęcia sie naturalnych terapii, warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem.

Bibliografia:

Schempp C. M., Lüdtke R., Winghofer B., Simon J. C., 2000. Effect of topical application of Hypericum perforatum extract (St. John`s wort) on skin sensitivity to solar simulated radiation. Photodermatol. Photoimmunol. Photomed. 16, 125-128.

Wölfle U., Seelinger G., Schempp M., 2014. Topical application of St. John’s Wort (Hypericum perforatum). Planta Med. 80, 109-120.

A. Muzykiewicz, A. Nowak, A. Klimowicz,
Katarzyna Maria Florkowska, 2017. Fotoalergeny i związki fototoksyczne pochodzenia roślinnego. Zagrożenia i korzyści terapeutyczne. kosmos 66, 207-216

I. Koszewska,  2003. Dziurawiec zwyczajny w leczeniu depresji. Farmakoterapia w psychologii i neurologii 1, 45-54

Enderle-Ogrocka H., Olszewska-Glanowska K., Folwarczna J. 2010,  Wyciąg z dziurawca w leczeniu depresji-mechanizmy działania przeciwdepresyjnego, działania niepożądane i interakcje. Farm Przegl Nauk, 4, 17-22

 

 

Leave a Reply

%d bloggers like this: